نقش هورمون ها در رشدگیاه

هورمون و تنظیم کننده های رشد

هورمون های تحریک کننده رشد  Plant Stimulating Hormones

 

الف – اکسین ها(Auxin)

اکسین ها گروهی از هورمون های گیاهی هستند که باعث طویل شدن سلول های گیاهی می گردند . مهمترین و فراوان ترین اکسین ها در گیاهان اندول استیک اسید(IAA (Indolacetic است که بارزترین اثرات را در این گروه از هورمون های گیاه نشان می دهد . مهمترین اثراتی که تاکنون به هورمون اکسین نسبت داده شده است عبارتند از بزرگ شدن سلول گیاهی، طویل شدن ساقه گیاه، تولید آوند چوبی، افزایش رشد جوانه راس، جلوگیری از رشد جوانه جانبی، تشکیل میوه، بزرگ شدن میوه، تشکیل گرهک در ریشه گیاهانی که دارای باکتریهای تثبیت کننده نیتروژن هستند، جلوگیری از ریزیش برگ، بیوسنتز پروتئین،  بیوسنتز RNA و اثرات دیگر . . .    .

 

          اثرات فیزیولوژیکی اکسین :

1-      رشد سلول

2-      تروپیسم

3-      زمین گرایی ( ژئو تروپیسم )

4-      فعال ساختن لایه زاینده

5-      ایجاد گل

6-      تحریک رشد مریستم های ثانویه و تولید کامبیوم

7-      تمایز

8-      دز ضعیف اکسین در طرح ریزی جوانه ها موثر است

 

         کاربرد اکسین ها در باغبانی

          بکرزایی و پارتنوکارپی

          تنک کردن و جلوگیری از ریزش برگ و میوه

          گل انگیزی و تولید میوه

          تولید بافت پینه ای

          ریشه دار کردن قلمه ها

          جلوگیری از رشد نرک ها و پا جوش ها

          رشد طولی شاخه و چیرگی انتهایی

          کاهش ترک خوردگی میوه گیلاس

از بین بردن آکنه در میوه توت فرنگی

ب – ژیبرلین ها ( Gibberellins )

ژیبرلین ها گروهی از هورمون های گیاهی هستند که باعث تحریک رشد در بخش های هوایی گیاه مخصوصاً ساقه ها می شوند . ژیبرلین ها دارای عامل اسیدی بوده و بنام ژیبرلیک اسید (GA ( gibberellic acid  نامیده می شوند .

ژیبرلین ها دارای انواع مختلفی هستند که با شماره گذاری به صورت GA1 ، GA2 ،GA3 و . . . مشخص می شوند . مهمترین آنها از نظر فیزیولوژیکی و گستردگی طیف عمل GA3 می باشند .

 امروزه این هورمون را بصورت کریستال از گیاه و قارچ جدا می کنند . در صنایع تجارت نیز از کشت قارچ برای تولید ژیبرلین استفاده می شود .

 

         نقش ژیبرلین در گیاه ( اثرات فیزیلوژیکی ژیبرلین )

1-      طویل شدن سلولها

2-      اثر روی گل دادن

3-      طویل شدن و تشکیل ریشه ها

4-      رشد برگ

5-      سبز کردن بذر

6-      شکستن دوره خواب جوانه

7-      افزایش طول میان گره ها

8-      بروز جنسیت

 

         کاربرد ژیبرلین در باغبانی

1-      مهمترین کاربرد این هورمون در بالا بردن میزان محصول انگور است که این عمل بسته به زمان کاربرد هورمون به دو صورت انجام می گیرد :

 

 الف – هورمون پاشی پیش از عمل باروری یعنی حدود 10 روز قبل از ریزش گلبرگها یا کلاهک گل ها صورت می گیرد که این عمل باعث از بین بردن مادگی و تولید حبه های بدون دانه ناشی از بکرزایی می شود . ضمناً این عمل با ریزش تعدادی از حبه ها همراه است و در انگورهای دارای تراکم زیاد است مانند یاقوتی که باعث باز شدن خوشه و بالا رفتن کیفیت محصول می گردد .

 ب- محلول پاشی پس از انجام عمل باروری و تشکیل حبه ها یعنی از زمان ریزش حدود 75% کلاهک ها به بعد انجام می گیرد در این حالت تک حبه ها درشت تر شده و محصول ازدیاد می یابد .

2-      ژیبرلین ها ایجاد میوه های ناشی از بکرزایی را روی گیاهان که بطور طبیعی توانایی این کار را داشته باشند افزایش می دهد .

3-      بزرگی درشتی میوه

4-      کیفیت میوه

5-      تاخیر در رسیدن میوه ها

6-      ژیبرلین در انگور باعث افزایش اندازه حبه انگور می شود و در سیب و گلابی باعث دراز شدن اندازه میوه می شود .

7-      افزایش گل در خیار گلخانه ای

8-      افزایش جوانه زنی در بذرهای سیب، گلابی، فندق و گیلاس که قبل از جوانه زنی استفاده می شود .

9-      برای اصلاح شکل و اندازه میوه سیب در زمان اولین ریزش گلها

10-  برای کاهش اثر ویروس زرد در میوه ها مثل آلبالو و . . .

11-  برای وارد کرن گیاهان روز بلند به گلدهی

ج – سیتوکینین ها

سیتوکینین ها cytokininns یا کینتین ها  kinetins یا کینین ها kinis گروهی از هورمون های گیاهی هستند که محرک رشد بوده اثر تحریکی آنها بیشتر در ارتباط با تقسیم سلولی است . همچنین به گروهی از تنظیم کننده های رشد که در تقسیم سلولی موثرند اطلاق می گردد .

ریشه های جوان، دانه ها، میوه های نارس و بافت های مغزی مانند آندوسپرم از نظر دارا بودن سیتوکینین غنی  می باشند . میوه های نارس ذرت، موز سیب و نارگیل به عنوان منابع غنی سیتوکینین محسوب می شوند .

 

         نقش سیتوکینین در گیاه

1-      بزرگ شدن و طویل شدن سلولها

2-      پیدایش اندامک های درون سلولی و نقل و انتقال مواد در درون سلول و به طور کلی تمام گیاه موثرند

3-      سیتوکینین ها بر روی سنتر RAN و DNAو پروتئین به طور مستقیم موثر می باشند .

4-      تشکیل ریشه

5-      بین سیتوکینین ها و اکسین ها اثرات متقابلی در رابطه با غلظت آن ها دیده می شود .

 غلظت زیاد اکسین و غلظت کم سیتوکینین باعث تحریک ریشه های نابجا می شود .

 غلظت کم اکسین و غلظت زیاد سیتوکینین باعث تحریک رشد جوانه و تولید ساقه می شود .

 

6-      هورمون های سیتوکینین علاوه بر آنکه در تقسیم سلولی موثرند در تمایز نیز دارای نقش می باشند .

7-      از تخریب کلروفیل جلوگیری می کند . ( هورمون های سیتوکینین و ژیبرلین باعث تاخیر در تجزیه و تخریب کلرو فیل می شوند و به این ترتیب در تاخیر رسیدگی میوه موثرند ) .

8-      جذب اسید های آمینه و نگهداری پروتئین ها را در گیاه تقویت می نماید .

9-      ایجاد جوانه گل و نمو آن

10-  پیری دیر رس

11-  تاثیر روی گل دادن

12-  شکستن دوره خواب بذر

 

 

         کاربرد در باغبانی

1-      کاربرد سیتوکینین در کشت بافت جهت تولید گیاهانی مانند داودی و میخک که هم اکنون بطور تجاری در سطح بزرگ، انجام می گیرد .

2-      بکار گیری جهت بی اثر کردن چیرگی انتهایی در گلکاری مانند حسن یوسف، فلفل زینتی و تولید بوته های منشعب و متراکم بازار پسند .

3-      طولانی تر کردن عمر گلهای بریدنی و سبزیهای برگی در مراحل بعد از برداشت .

4-      استفاده از این هورمون ر اوایل تابستان می تواند باعث شاخه زایی شود .

5-      بکارگیری این هورمون در سیب 10 روز بعد از اینکه باز شدند باعث تولید میوه هایی درازتر خواهد شد .

6-      خیساندن بذور در محل سیتوکینین یک روز قبل باعث افزایش جوانه زنی می شود .

7-      محلول پاشی با سیتوکینین روی برگها نسبت رشد ریشه به شاخه را کاهش می دهد . در حالی که کاربرد آن روی ریشه این نسبت را افزایش می دهد .

8-      جایگزین سرمای مورد نیاز درختانی می باشد که ریشه هایشان در معرض سرما قرار نگرفته اند .

9-      رشد اولیه تخمدان در ریشه ها را باعث می شود .

10-  ریزش میوه در نهال های جابجا شده می تواند به علت کمبود سیتوکینین باشد .

11-  بوجود آوردن جوانه های اتفاقی روی شاخه های درختان میوه و همچنین تبدیل پیچک به خوشه در درخت انگور .

12-  سیتوکینین دوره نونهالی را در درختان میوه کوتاه می کند .

13-  هورمون سیتوکینین رقابت بین رشد مریستم انتهایی شاخه و رشد میوه را می شکند و باعث رشد بهتر میوه ها می شود .

14-  سیتوکینین ها فعالیت جوانه های جانبی در شاخه ها را افزایش داده و باعث تولید و ایجاد شاخه های فرعی در درختان میوه شده که این ناشی از شکستن غالبیت انتهایی و نتیجتاً کاهش رشد طولی می باشد

15-  هورمون سیتوکینین در حرکت بخشیدن مواد غذایی موثر است بطوری که این ماده به عضوهایی از میوه ها و برگها و غده های جوان که خود تولید کننده هورمون هستند انتقال می یابد .

0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله

شیمی پرتو گستر صدرا

شماره های تماس :

011-32300801

011-32300802

09120121657

09111182267

0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x
()
x